Darowizna przedsiębiorstwa do fundacji rodzinnej bez VAT. KIS wskazuje warunki

Temat dnia: interpretacja Dyrektora KIS z 24 lipca 2026 r., sygn. 0111-KDIB3-1.4012.433.2026.3.AB

Przeniesienie rodzinnego biznesu do fundacji nie musi oznaczać naliczenia VAT. Dyrektor KIS potwierdził, że darowizna kompletnego, działającego przedsiębiorstwa może pozostawać poza zakresem ustawy o VAT. Nie jest to jednak zwolnienie podatkowe ani automatyczna korzyść wynikająca ze statusu fundacji. Decyduje to, co faktycznie przechodzi na fundację i czy może ona płynnie kontynuować działalność.

Co potwierdził Dyrektor KIS?

Sprawa dotyczyła przedsiębiorcy prowadzącego od 2017 r. działalność w zakresie długoterminowego najmu i zarządzania nieruchomościami. Fundacja miała otrzymać m.in. nieruchomości wykorzystywane w działalności, wyposażenie, środki pieniężne, należności, dokumentację oraz prawa i obowiązki z umów najmu i umów dotyczących mediów.

Po transferze fundacja miała kontynuować najem bez konieczności pozyskiwania istotnych dodatkowych składników lub tworzenia organizacji od podstaw. W takich okolicznościach KIS uznał, że przedmiotem darowizny będzie przedsiębiorstwo, a więc zastosowanie znajdzie art. 6 pkt 1 ustawy o VAT. Przepis ten wyłącza z ustawy transakcje zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.

Liczy się zdolność do samodzielnego działania

Samo przeniesienie nieruchomości, maszyn albo udziałów nie wystarcza. Składniki powinny tworzyć funkcjonalną całość, z którą można kontynuować określoną działalność gospodarczą. Darowizna mieści się przy tym w szerokim pojęciu „zbycia”.

Istotna jest również interpretacja KIS z 17 lipca 2026 r., sygn. 0111-KDIB3-3.4012.190.2026.2.JSU. Organ uznał tam, że przekazywany zespół składników nie stanowił całego przedsiębiorstwa, lecz zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Mimo odmiennej kwalifikacji skutek w VAT pozostał ten sam - transfer był objęty wyłączeniem z art. 6 pkt 1. Pokazuje to, że błędne nazwanie transakcji nie musi przesądzić o podatku, ale może ujawnić słabość przygotowanej dokumentacji.

Praktyczny przykład

Fundator przekazuje fundacji portfel lokali, umowy z najemcami, kaucje, należności, dokumentację, wyposażenie i obsługę operacyjną. Fundacja od następnego dnia realizuje te same umowy i wystawia faktury. Taki model wspiera tezę o transferze przedsiębiorstwa albo ZCP.

Ryzyko rośnie, gdy do fundacji trafiają wyłącznie aktywa, natomiast fundator zachowuje umowy, rozliczenia, personel lub kluczowe procesy. Wówczas organ może uznać, że doszło do kilku dostaw poszczególnych składników, które trzeba ocenić według zwykłych zasad VAT. Jest to praktyczny wniosek z ustawowego testu funkcjonalności, a nie generalna teza wyrażona przez KIS dla każdej transakcji.

Jak zabezpieczyć transfer?

Przed dokonaniem darowizny warto sporządzić mapę przenoszonych aktywów, umów, należności i zobowiązań oraz opisać funkcje, które fundacja przejmie. Dokumentacja powinna wykazywać ciągłość biznesu, a w przypadku ZCP także wyodrębnienie organizacyjne, finansowe i funkcjonalne wymagane przez art. 2 pkt 27e ustawy o VAT.

Należy również sprawdzić możliwość przejścia konkretnych umów, status fundacji jako podatnika VAT oraz skutki w innych podatkach. Interpretacja indywidualna chroni wyłącznie wnioskodawcę i tylko wtedy, gdy rzeczywisty przebieg transferu odpowiada opisowi zdarzenia przyszłego.

Wnioski dla przedsiębiorców

Najnowsze stanowisko KIS stanowi ważną, lecz indywidualną wskazówkę dotyczącą neutralnego w VAT przeniesienia działającego biznesu do fundacji rodzinnej. Bezpieczeństwo nie wynika jednak z samej umowy darowizny. Kluczowe są kompletność transferu, ciągłość działalności i dowody potwierdzające samodzielność przekazywanego zespołu składników.