Projekt UD447 opublikowany. Co może się zmienić w fundacjach rodzinnych od 2027 r.?

Odpowiedź w skrócie

UD447 nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Opublikowany projekt pozwala jednak dokładniej ocenić ryzyka: największe znaczenie mają podwyższenie stawki z 15% do 19%, zakres nowych wyłączeń ze zwolnienia oraz przepisy przejściowe dotyczące majątku wniesionego przed 2027 r.

Od założeń do pełnego projektu

4 sierpnia 2026 r. projekt UD447 został wpisany do wykazu prac Rady Ministrów. 13 sierpnia 2026 r. w Rządowym Centrum Legislacji opublikowano pełny tekst projektu ustawy wraz z uzasadnieniem i oceną skutków regulacji. Można więc analizować konkretne rozwiązania, choć nadal nie są one obowiązującym prawem i mogą zostać zmienione w toku konsultacji oraz prac parlamentarnych.

Projekt zakłada, że zasadnicza część zmian wejdzie w życie 1 stycznia 2027 r. Krótki czas między planowanym zakończeniem procesu legislacyjnego a wejściem nowych przepisów oznacza, że istniejące fundacje powinny wcześniej zinwentaryzować świadczenia, pożyczki, nieruchomości i struktury zagraniczne. Nie uzasadnia to jednak automatycznego przyspieszania transakcji.

19% CIT od świadczeń i ukrytych zysków

Projekt podwyższa stawkę podatku określoną w art. 24q ustawy o CIT z 15% do 19%. Wyższa stawka ma dotyczyć świadczeń dla beneficjentów, mienia wydawanego w związku z rozwiązaniem fundacji oraz ukrytych zysków.

Projekt nie przewiduje ogólnej ochrony dla zysków zgromadzonych przed 2027 r. Jeżeli ustawa wejdzie w życie w obecnym brzmieniu, świadczenie wypłacone po 31 grudnia 2026 r. może zostać objęte stawką 19%, nawet gdy środki zostały wypracowane wcześniej. Przed podjęciem decyzji o wypłacie potrzebna jest jednak analiza płynności, statutu, sytuacji beneficjentów i ryzyka zastosowania klauzuli GAAR.

36 miesięcy, ale zasadniczo dla nowego mienia

Zwolnienie z CIT ma nie obejmować zbycia mienia wniesionego do fundacji, przekazanego jej nieodpłatnie albo nabytego od podmiotu powiązanego, jeżeli zbycie nastąpi przed upływem 36 miesięcy. Termin ma być liczony od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło wniesienie, przekazanie lub nabycie.

Istotny jest przepis przejściowy: projektowany lock-up ma dotyczyć mienia wniesionego, przekazanego lub nabytego po 31 grudnia 2026 r. Sam fakt utworzenia fundacji przed tą datą nie rozstrzyga więc skutków przyszłych operacji. Decydujące będą data i sposób nabycia konkretnego składnika majątku.

Najem, podmioty transparentne, CFC i exit tax

Projekt ogranicza zwolnienie dla przychodów z najmu nieruchomości mieszkalnych. Preferencja ma pozostać przede wszystkim dla bezpośredniego najmu wyłącznie na cele mieszkaniowe. Najem krótkoterminowy, całodobowe zakwaterowanie oraz inne modele zbliżone do usług hotelowych mają znaleźć się poza zwolnieniem.

Poza preferencją mają znaleźć się również dochody osiągane przez fundację za pośrednictwem podmiotów transparentnych podatkowo. Projekt przewiduje ponadto objęcie fundacji przepisami o zagranicznych jednostkach kontrolowanych oraz podatkiem od niezrealizowanych zysków. Dla fundacji posiadających zagraniczne spółki, fundusze lub prawa udziałowe oznacza to potrzebę ponownego zbadania całej struktury, a nie tylko formy prawnej pojedynczego podmiotu.

Pożyczki i rozszerzony katalog ukrytych zysków

Projekt rozszerza katalog ukrytych zysków m.in. o określone pożyczki dla fundatora, beneficjenta oraz podmiotów powiązanych, w tym pożyczki długoterminowe, niezwrócone w wymaganym terminie, a także umorzone lub przedawnione należności. W praktyce konieczny będzie przegląd nie tylko nowych umów, lecz także sald i harmonogramów spłat istniejącego finansowania.

Sama nazwa umowy nie przesądzi o skutkach podatkowych. Znaczenie będą miały jej rzeczywiste warunki, termin, wykonywanie zobowiązania, poziom powiązań oraz to, czy finansowanie nie zastępuje świadczenia dla beneficjenta.

Przepisy przejściowe i korzystna zmiana dla rodziny

Projekt przewiduje czasową możliwość neutralnego podatkowo zwrotu fundatorowi określonych nieruchomości lub praw majątkowych wniesionych przed 1 stycznia 2027 r. Zasadniczy termin ma upływać 31 grudnia 2027 r. Nie oznacza to, że wycofanie każdego składnika będzie bezpieczne lub celowe. Należy sprawdzić przesłanki przepisu, skutki cywilnoprawne, VAT, proporcję mienia oraz zgodność operacji z celem sukcesyjnym.

Korzystnym elementem jest planowane rozszerzenie zwolnienia z PIT na zstępnych rodzeństwa fundatora, w tym bratanków, bratanice, siostrzeńców i siostrzenice. Ostateczny zakres preferencji będzie jednak zależał od uchwalonego brzmienia ustawy i prawidłowego ustalenia proporcji mienia.

Co zrobić przed zakończeniem prac nad projektem

Najbezpieczniejszym działaniem jest przygotowanie mapy majątku i przepływów: dat wniesienia aktywów, planowanych sprzedaży, świadczeń, pożyczek, sposobu wykorzystywania nieruchomości oraz udziałów w podmiotach zagranicznych. Dla każdej pozycji warto porównać obecne przepisy z wariantem wynikającym z UD447.

Nie należy traktować publikacji projektu jako sygnału do pośpiesznego wniesienia, sprzedaży albo wycofania majątku. Czynność korzystna według jednego przepisu może wywołać inne skutki w CIT, PIT lub VAT, a jej sekwencja może zostać oceniona przez KAS przez pryzmat rzeczywistego celu i klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania.

Źródła i podstawa opracowania

Materiał ma charakter informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przed podjęciem decyzji należy sprawdzić aktualny stan prawny i okoliczności konkretnej sprawy.